Rekomendacje polskich i światowych ekspertów

Profilaktyce pneumokokowej w grupie niemowląt i dzieci poniżej 2 lat, eksperci nadali rangę priorytetu.

Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia* jako najpilniejszą zmianę w kalendarzu szczepień obowiązkowych wskazują szczepienia przeciw pneumokokom dzieci do 2 roku życia1. Nadanie profilaktyce pneumokokowej rangi priorytetu wynika z sytuacji epidemiologicznej w kraju – bardzo wysokiego nosicielstwa, dużej liczby zachorowań i rosnącej oporności pneumokoków na antybiotyki. Szczepienia te są przez ekspertów szczególnie rekomendowane rodzicom jako priorytetowe w grupie szczepień zalecanych dla dzieci zdrowych już od 2 m.ż.

Także Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) alarmuje, że zakażenia pneumokokowe są bardzo niebezpieczne dla małych dzieci i są jedną z głównych przyczyn zachorowalności i umieralności wśród najmłodszych.2 Według WHO co roku w wyniku chorób pneumokokowych umiera około 1 miliona dzieci do 5 r.ż..3 Setki tysięcy zmagają się z ciężkimi, nieodwracalnymi powikłaniami, uniemożliwiającymi samodzielne funkcjonowanie. Z tego powodu choroby pneumokokowe, obok malarii, zostały uznane przez Światową Organizację Zdrowia za najwyższy priorytet wśród chorób, którym można zapobiegać poprzez szczepienia.4

Szczepienia dzieci przeciw pneumokokom sprawdziły się na świecie

W krajach, w których wprowadzono obowiązkowe szczepienia przeciw pneumokokom znacznie spadła liczba najcięższych postaci choroby pneumokokowej, takich jak sepsa lub zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.5 Zmniejszyła się też zapadalność na zapalenie płuc i ostre zapalenie ucha.6,7 10-letnie obserwacje ujawniły ponadto zjawisko nazywane efektem populacyjnym: jedno zaszczepione dziecko powoduje ochronę dwóch niezaszczepionych osób (np.: rodzeństwa, rodziców czy dziadków) ze względu na ograniczenie nosicielstwa bakterii.8 Ponad 40 krajów świata stosuje już w swoich powszechnych, narodowych programach szczepień skoniugowane szczepionki przeciw pneumokokom.1 Eksperci są zgodni, że jedynie szczepienia dzieci, ograniczające rozprzestrzenianie się pneumokoków, mogą przyczynić się do zmniejszenia częstości występowania schorzeń oraz zgonów wywołanych przez te bakterie.

* Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) został powołany w grudniu 2006 przez Ministra Zdrowia, profesora Zbigniew Religę. W skład Zespołu wchodzą specjaliści pediatrzy; przewodniczy – krajowy konsultant z zakresu pediatrii, członkami Zespołu są członkowie zarządu Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, konsultanci wojewódzcy z zakresu pediatrii i immunologii klinicznej, przedstawiciel Narodowego Instytutu Leków, przewodniczący oraz członkowie Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. Członkowie obecnego Zespołu, współpracujący ze sobą od wielu lat, we wrześniu 2006 roku podjęli decyzję o wspólnym występowaniu w różnych sprawach dotyczących szczepień ochronnych, aby w ten sposób mieć większy wpływ na szybsze wprowadzania zmian w działaniach profilaktycznych przeciwko chorobom zakaźnym, które stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia dzieci.

1. „Szczepienia ochronne”, Bernatowska E. (Warszawa, 2010), str.64;
2. WHO. Pneumococcal conjugate vaccine for childhood immunization, position paper. Weekly Epidemiological Record 2007; 82, 93-104.
3. World Health Organization. Recommendations for the production and control of pneumococcal conjugate vaccines. WHO Technical Report Series. 2005; 927: 64-98.
4. WHO Weekly Epidemiological record 4 Jan 2008, 83rd Year, 2008, 83, 1-16, http://www.who.int
5. Centers for disease Control and Prevention. Invasive Pneumococcal Disease in Children 5 year after conjugate vaccine introduction, 1998-2005, MMWR. 200: 57(No. 6): 144-148
6. C. G. Griljalva, Decline in pneumonia admissions after routine childhood immunization with pneumococcal conjugate vaccine in US, Lancet 2007: 369:1179-86
7. F. Zhou, Trends in acute otitis media related health care utilization by privately insured young children in US 1997- 2004, Pediatrics. 2008; 121:253-260
8. MMWR 2005: 56; 893-7