Cechy dobrze zaprojektowanego programu zdrowotnego (za American Public Health Association)

  1. Program zdrowotny powinien być skierowany na jeden lub kilka wybranych problemów zdrowotnych dokładnie określonych, możliwych do zmierzenia (oszacowania), którym można zapobiegać lub które można modyfikować na przykład ograniczać ryzyko u członków wybranej grupy docelowej – czynników będących zagrożeniem dla stanu zdrowotnego lub jakości życia obywateli. Z założenia tego wynika, że przed wdrożeniem programu należy się upewnić, że wybrany problem zdrowotny jest w populacji docelowej rzeczywiście obecny i na tyle rozpowszechniony, że projektowane działania są uzasadnione. Należy więc oszacować rozpowszechnienie danego problemu zdrowotnego w stosunku do innych, aby jako cel interwencji wybierać problemy najpowszechniejsze.
  1. Program zdrowotny powinien uwzględniać szczególną charakterystykę, potrzeby i preferencje grupy docelowej. W szczególności proponowane świadczenia powinny być łatwo dostępne, tj. oferowane we właściwym miejscu, porze dnia, dostępne finansowo, jeśli wymagają współpłacenia, tak aby były postrzegane jako przygotowane z myślą o końcowym odbiorcy. Należy też rozważyć kwestię ewentualnych koniecznych zmian behawioralnych i koniecznych do osiągnięcia pożądanych efektów. Nie do pominięcia są też kwestie pozytywnego bądź negatywnego nastawienia społeczeństwa do proponowanych działań jak może to mieć miejsce na przykład w przypadku edukacji seksualnej lub kontroli urodzin, co może wpłynąć na liczbę osób, które z programu skorzystają.
  1. W ramach programu powinny być podejmowane działania o udowodnionej skuteczności w zakresie danego problemu zdrowotnego w warunkach danej społeczności. Należy rozważyć, jak ograniczenie indywidualnych lub środowiskowych czynników ryzyka wpłynie w przyszłości na zmianę stanu zdrowotnego uczestników programu. Zalecane jest znalezienie dowodów potwierdzających skuteczność proponowanych interwencji. Należy przeanalizować proponowane działania ze zwróceniem uwagi na przewidywane punkty krytyczne, tj. elementy niezbędne dla osiągnięcia zamierzonych rezultatów, których pominięcie może wpłynąć negatywnie na skuteczność programu, niezbędna kolejność albo szczególne warunki przeprowadzenia. W szczególności należy rozważyć, czy program wpisuje się logicznie w inne dostępne działania na przykład w przypadku badań przesiewowych, czy obywatel, u którego wykryje się chorobę, będzie miał zapewnione leczenie, np. w ramach NFZ.
  1. Projekt programu powinien uwzględniać optymalne wykorzystanie dostępnych zasobów. W szczególności należy rozważać możliwości organizacyjne, w tym potencjał przewidywanych wykonawców programu, oczekiwane korzyści i inne efekty na przykład zwiększenie zapotrzebowania na określone usługi medyczne), oraz oszacować koszty (pieniężne i nie związanie bezpośrednio z wydatkami, jak na przykład potrzeba zwolnienia się uczestnika programu z pracy), co powinno dać podstawę do zorientowania się, czy należy poszukiwać dodatkowych funduszy na sfinansowanie programu w wersji gwarantującej maksymalną efektywność.
  1. Program zdrowotny należy od samego początku planować, organizować i wdrażać w takiej postaci, żeby można było ocenić jego efektywność. Jeśli to możliwe i adekwatne dla danego problemu zdrowotnego, należy zmierzyć wyjściową chorobowość na przykład liczba chorych na 100 000 populacji i zachorowalność, tj. liczba nowych przypadków na 100 000 populacji albo rozprzestrzenienie czynnika ryzyka, który zamierzamy ograniczyć. W trakcie realizacji programu powinno się zbierać obiektywne dane dotyczące udziału w nim członków grup docelowych i osiąganych efektów zdrowotnych. Jeśli ma to zastosowanie, przydatne jest zidentyfikowanie grupy kontrolnej, tj. osób nie poddawanych i / lub poddanych w mniejszym zakresie działaniom w ramach programu, dla porównania efektów końcowych, przy czym nie chodzi tu o pozbawienie części obywateli świadczeń, ale na przykład porównanie z danymi historycznymi albo z populacją sąsiedniej gminy, gdzie świadczenia nie są oferowane.