Słowniczek

Antygen – to ciało obce lub częściej substancja białkowa wywołująca produkcję przeciwciał w organizmie. Antygeny mogą być pochodzenia zewnętrznego, wprowadzone do organizmu do np. bakterie, ich toksyny, obce białko. Występują również antygeny naturalne, wytwarzane przez organizm, np. antygeny krwinkowe, zgodności tkankowej. Obecność antygenów naturalnych powoduje, że każdy organizm jest niepowtarzalny, a jego układ odpornościowy rozpoznaje i akceptuje własne antygeny, jednocześnie niszcząc wszelkie ciała obce (rozróżnia komórki własne od obcych).

Autyzm - to zaburzenie rozwojowe, w którym ważną rolę odgrywa funkcjonowanie mózgu. Choroba polega na odcięciu się człowieka od zewnętrznego świata, ograniczeniu wymiany informacji ze środowiskiem, subiektywnym poczuciu odizolowania. Prowadzone badania wskazują, że autyzm może oznaczać wewnętrzną pustkę lub olbrzymie bogactwo przeżyć wewnętrznych.

Choroby zakaźne - grupa chorób będących następstwem zakażenia ustroju czynnikiem zakaźnym i złamania sił odpornościowych organizmu (lub w odwrotnej kolejności) w obecności bioaktywnych toksyn (jadów) drobnoustrojów. Do niedawna mianem choroby zakaźnej określano choroby wywołane także przez robaki (np. owsica), pierwotniaki (np. malaria) i małe stawonogi (np. wszawica). Obecnie te choroby nazywane są pasożytniczymi. Choroba zakaźna może się łatwo przenosić pomiędzy organizmami (ludzkim lub zwierzęcym) w sposób pośredni lub bezpośredni.

Dzieci z grupy ryzyka w szczepieniach – niemowlęta urodzone przedwcześnie (tzn. przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową poniżej 2 500 gram) potocznie nazywane wcześniakami, często są bardziej narażone na zakażenia o ciężkim przebiegu niż dzieci urodzone w planowanym terminie porodu. Do tej grupy należą dzieci leczone operacyjnie z powodu wad serca a także dzieci chore przewlekle np.: z zaburzeniami i niedoborami odporności, białaczką, chłoniakami, postępującymi chorobami neurologicznymi.

Fundacja Rozwoju Pediatrii - powstała we wrześniu 2008 r. Jej celem jest edukacja osób, od których zależy zdrowie dzieci, zarówno personelu medycznego (lekarzy, pielęgniarek) jak i rodziców. Poza edukacją Fundacja zajmuje się poprawą jakości opieki zdrowotnej nad dziećmi poprzez finansowanie zakupu sprzętu medycznego i wyposażenia dla Klinicznego Oddziału Pediatrycznego Szpitala Bielańskiego w Warszawie. Fundacja współpracuje ściśle z Klinicznym Oddziałem Pediatrycznym w Szpitalu Bielańskim.

GIS (Główny Inspektor Sanitarny) – centralnym organem administracji rządowej, który kieruje Państwową Inspekcją Sanitarną (zwyczajowo zwaną sanepidem).

Grupa Ekspertów na rzecz PSO (Program Szczepień Ochronnych) w Polsce – Grupa powołana w 2013r przez Stowarzyszenie Parasol dla Życia. Celem Grupy jest dążenie do zapewnienia dla całej populacji dzieci równego dostępu do szczepień przeciw pneumokokom. Przewodniczącą Grupy jest prof. Teresa Jackowska a Wice Przewodniczącą prof. Ewa Bernatowska, wśród pozostałych członków biorących udział w pracach i spotkaniach Grupy w Warszawie należy wymienić m. in. Jerzego Gryglewicza, prof. Marię Kornacką, a w randze obserwatorów: Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, GIS. Patronatów udzieliły: Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Polskie Towarzystwo Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej, Polskie Towarzystwo Higieniczne, Polskie Towarzystwo Neonatologiczne oraz Fundacja Rozwoju Pediatrii.

Grypa – ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywołana zakażeniem wirusem grypy. Grypa przenosi się pomiędzy ludźmi drogą kropelkową (np. podczas kichania), a największa ilość zachorowań występuje podczas sezonowych epidemii, powoduje znaczne koszty społeczne i niekiedy jej epidemie mają zasięg kontynentalny lub światowy, dlatego grypa wymaga globalnej koordynacji epidemiologicznej. W większości przypadków zachorowania na grypę powodują obłożną chorobę, w części mogą występować powikłania a zdarzają się też przypadki śmiertelne, szczególnie u dzieci, osób starszych i osób obciążonych innymi chorobami przewlekłymi.

HIB - Pałeczka hemofilijna typu B (Haemophelus influeazae) lub tzw. hemofilus jest powszechnie występującą bakterią, wywołującą zapalenie dróg oddechowych (np. oskrzeli i zatok) i ucha środkowego a także poważniejsze zagrażające życiu choroby, tj.: zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych, sepsę – uogólnione zakażenie z ciężkimi objawami ze strony wielu narządów, zapalenie nagłośni (może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych i uduszenia się dziecka. Wszystkie wyżej wskazane stany chorobowe charakteryzują się ciężkim przebiegiem, a niewłaściwie leczone mogą doprowadzić do śmierci lub trwałego kalectwa.

HPV – wirus brodawczaka ludzkiego (Human Papiloma Virus) wirus z rodziny papilomawirusów. Istnieje około 100 typów tego wirusa, z których część może być przyczyną łagodnych zmian w postaci brodawek na skórze, część powoduje powstawanie łagodnych zmian w postaci kłykcin kończystych, a część powoduje już zagrażające życiu zmiany jak rak szyjki macicy i rak prącia. Zakażenie HPV jest najczęstszą chorobą przenoszoną drogą płciową. Większość ludzi przenosi HPV. Utrzymujące się zakażenie sprzyja rozwojowi raka głównie szyjki macicy, sromu, pochwy i ustnej części gardła.

IChP (Inwazyjna Choroba Pneumokokowa) - najczęściej przybiera postać zapalenia płuc z bakteriemią, posocznicy (sepsy) i zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych. IChP może się rozwinąć jako zapalenie stawów, wsierdzia czy otrzewnej. W typie zakażenia pneumokoki przekraczają błony śluzowe. Dostają się do jałowych płynów ustrojowych (np. krwi, płynu mózgowo – rdzeniowego) oraz tkanek i mogą wywołać ogólnoustrojową reakcję na zakażenia. Może dojść do niewydolności wielonarządowej, m in. do zaburzeń oddychania, krążenia. a w ich wyniku do śmierci. Inwazyjna choroba pneumokokowa stanowi największe zagrożenie dla dzieci poniżej 2 roku życia a także dla dzieci w wieku 2 – 5 lat i osób powyżej 65 roku życia.

JST (Jednostki Samorządu Terytorialnego) – od reformy z 1999 roku obowiązuje w Polsce trójstopniowa struktura samorządu terytorialnego, jest to lokalna lub regionalna wspólnota samorządowa. Jednostki te są samodzielne i autonomiczne w działaniu w sferze spraw publicznych o znaczeniu lokalnym. Jednostki prowadzą swoją działalność we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Oznacza to, że każda z nich w ramach swojego zakresu kompetencji, sama wyznacza sobie cele i sposób ich realizacji, a za wykonanie tych zadań jest odpowiedzialna.

Megingokok (Neisseria meningitidis) – jest chorobotwórczym drobnoustrojem, wywołującym między innymi ciężkie zakażenia inwazyjne takie jak zapalenie opon mózgowych (ZOMR) i sepsa (posocznica), określane jako inwazyjna choroba meningokokowa. Na chorobę najbardziej narażone są małe dzieci do 4 – 5 roku życia oraz młodzi ludzie między 15 a 24 rokiem życia.

Ministerstwo Zdrowia – zostało utworzone 04.04.1918r jako Ministerstwo Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy. Siedzibą Ministerstwa Zdrowia jest pałac Paca w Warszawie. Polskie Ministerstwo Zdrowia kierowane jest przez ministra właściwego do spraw zdrowia publicznego.

Mleko matki - stanowi dla dziecka najlepsze źródło składników odżywczych potrzebnych do rozwoju i wzrostu. Kobiecy pokarm jest najlepiej dostosowany do potrzeb dziecka. Wpływa na gospodarkę hormonalną oraz na układ odpornościowy. Przyswajalność substancji odżywczych z mleka matki jest o wiele wyższa niż w przypadku karmienia dziecka mieszankami mlecznymi. Skład kobiecego mleka to białka, kazeina i laktoalbumina. Kobiece mleko zawiera dużo cystyny i tauryny. Mleko matki obfituje w wielonasycone kwasy tłuszczowe niezbędne do prawidłowego rozwoju układu neuronalnego i mózgu oraz zwiększa odporność dziecka na infekcje. Cukier mleczny, laktoza zapewnia dziecku energię. Pokarm kobiety jest bogaty w probiotyczne oligosacharydy.

NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) - państwowa jednostka organizacyjna działająca na podstawie ustawy z dnia 27.08.2004 roku o świadczeniu opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz na podstawie nadanego statusu. Fundusz wypełnia w polskim systemie opieki zdrowotnej funkcję płatnika ze środków pochodzących z obowiązkowych składek ubezpieczenia zdrowotnego. NFZ finansuje ubezpieczenia zdrowotne udzielane ubezpieczonym i refunduje leki.

NOP ( Niepożądany Odczyn Poszczepienny) – każde zaburzenia stanu zdrowia, jakie występują po szczepieniu. Mogą one być wynikiem indywidualnej reakcji organizmu człowieka na podanie szczepionki, błędu podania szczepionki, złej jej jakości bądź zjawisk od szczepienia niezależnych, a tylko przypadkowo pojawiających się przy szczepieniu. Można rozróżnić 3 rodzaje NOP: a) odczyny miejscowe, b) odczyny ze strony ośrodkowego układu nerwowego, c) inne niepożądane odczyny poszczepienne.

Odporność organizmu – odporność organizmu opiera się na skomplikowanym systemie odpornościowym. Jeśli układ immunologiczny działa poprawnie to chroni ciało przed mikroorganizmami, bakteriami i wirusami, które mogą wywołać chorobę. Odporność organizmu broni nas przed inwazją obcych mikroorganizmów i drobnoustrojów. Działa szybko i sprawnie, aby pozbyć się zagrożenia dzięki białym krwinkom (leukocytom). Istnieją różne rodzaje odporności. Głównym podziałem jest odporność wrodzona (nieswoista) i nabyta (swoista). Odporność nabyta pojawia się z czasem, kiedy jesteśmy narażeni na różnorodne bakterie. Naturalną odporność wrodzoną otrzymujemy razem z naszą pulą genów.

Odporność zbiorowiskowa (odporność grupowa) – to odporność społeczeństwa na daną chorobę zakaźną. Wraz ze wzrostem liczby uodpornionych osób w populacji na określoną chorobę, zmniejsza się ryzyko zachorowania na nią przez nieuodpornione osoby. Najlepszą odporność zbiorowiskową uzyskuje się poprzez masowe podanie sztucznego patogenu w szczepionkach celem wywołania zbiorowej reakcji systemu odpornościowego każdej jednostki której podano szczepionkę.

Padaczka - grupa przewlekłych zaburzeń neurologicznych charakteryzujących się napadami padaczkowymi. Napad padaczkowy jest wyrazem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych. Napady powtarzają się i nie mają bezpośredniej przyczyny, natomiast napady pojawiające się na skutek konkretnej przyczyny nie muszą wiązać się z tą chorobą. W większości przypadków przyczyna choroby jest nieznana, przy czym u wielu osób epilepsja rozwija się na skutek urazu mózgu, udaru, guza mózgu, a także stosowania narkotyków i nadużywania alkoholu. Padaczka jest nieuleczalna, można ją kontrolować lekami.

Pamięć komórkowa – przechowanie informacji jest jednym z podstawowych procesów pamięciowych. We współczesnej wiedzy z zakresu psychologii poznawczej wyróżnia się więcej fraz procesu pamięciowego, w których przechowywanie informacji nie ma ściśle sprecyzowanego znaczenia i może dotyczyć zarówno kodowania informacji jak rekordowania w pamięci, a także klasycznego przechowywania tych informacji w pamięci. Komórki nerwowe przechowują informacje na bazie przynajmniej dwóch procesów neurologicznych. W pamięci krótkotrwałej przechowywanie informacji związane jest z aktywnością elektryczną komórek nerwowych i tworzeniem odpowiednich struktur między neuronami. W pamięci długotrwałej przechowywanie informacji związane jest ze zmianami chemicznymi i strukturalnymi komórek nerwowych.

Patogen – ciało obce, twór biologiczny lub mikroorganizm wywołujący chorobę danego organizmu. Wyróżnia się następujące typy patogenów: a) nieożywione, b) chemiczne (substancje żrące, toksyczne), c) niedobory pokarmowe, d) fizyczne (światło lasera, promieniowanie jonizujące, silne pole magnetyczne), e) mechaniczne. Zazwyczaj pojęcie to odnosi się jednak do czynników biologicznych.

Pediatria – dziedzina medycyny zajmująca się chorobami dziecięcymi, opieką nad dziećmi oraz ich rozwojem. Za ojca pediatrii uznaje się Abrahama Jacobiego.

Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień ochronnych przy Ministrze Zdrowia – został powołany 05.01.2007r Zarządzeniem Ministra Zdrowia profesora Zbigniewa Religi. Zgodnie z tym zarządzeniem Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych stał się niezależnym organem doradczym Ministra Zdrowia. W skład Zespołu wchodzą pediatrzy reprezentujący różne specjalności szczegółowe, większość z nich to członkowie Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. We wrześniu 2006r podjęli decyzję o wspólnym występowaniu w sprawach dotyczących szczepień ochronnych, aby w ten sposób mieć większy wpływ na dokonywanie szybszych zmian w profilaktyce tych chorób zakaźnych, które stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia dziecka.

Pneumokok – dwoinka zapalenia płuc steptoccocus pneumoniae gram dodatnia, tlenowa bakteria należąca do paciorkowców alfahemolizujących, nazywana pneumokokiem. Wykryta została przez Ludwika Pastera wraz z Charlesem Chamberlandem oraz niezależnie przez George’a Sternberga w 1881r. Jest często przyczyną zachorowań na zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych u małych dzieci oraz zapalenie płuc u osób z obniżoną odpornością, przy czym liczba zakażeń wzrosła w XXI wieku. Wbrew nazwie bakteria ta może wywołać różnego rodzaju zakażenia inne niż zapalenie płuc, w tym ostre zapalenie zatok, zapalenie ucha środkowego, zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych, zapalenie szpiku, septyczne zapalenie stawów, zapalenie wsierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie osierdzia, tkanki łącznej i ropień mózgu.

Polskie Towarzystwo Higieniczne – działalność Polskiego Towarzystwa Higienicznego oparta jest na tradycjach społecznego ruchu higienicznego, jaki zrodził się na terenie Polski jeszcze pod zaborami w XIX wieku i opiera się na uniwersalnych wartościach takich jak poszanowanie praw jednostki, dążenie do prawdy, szacunek do wiedzy, rzetelność w wydawaniu fachowych opinii, prowadzenie inicjatyw i realizacja programu. Misją Towarzystwa od początku jego istnienia jest doskonalenie i ochrona zdrowia społeczeństwa poprzez działalność naukową, publicystyczną, szkoleniową oraz rozwijanie współpracy wielodyscyplinarnej, wielosystemowej i wielosektorowej, inicjowanie wspólnych działań na rzecz ochrony zdrowia i poprawy jakości życia obywateli. Realizując swoją misję Towarzystwo współpracuje z władzami państwowymi, samorządowymi, uczelniami polskimi i zagranicznymi, pokrewnymi towarzystwami i organizacjami fachowymi oraz naukowymi w Polsce i na świecie, związanymi z działalnością ochrony zdrowia, szeroko rozumianą profilaktyką i higieną.

Polskie Towarzystwo Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej – celem działalności Towarzystwa jest integracja ludzi w badaniach naukowych, diagnostycznych, procedurach leczniczych oraz nauczaniu immunologii. Towarzystwo organizuje i popiera wszelkie czynności zmierzające do rozwoju badań naukowych i wdrożeń w zakresie immunologii doświadczalnej i klinicznej oraz upowszechnianie w społeczeństwie osiągnięć tej gałęzi nauki. Działalność Towarzystwa finansowana jest ze składek członkowskich, dotacji Komitetu Badań Naukowych, przychodów z organizowanych konferencji oraz darowizn sponsorów. Towarzystwo opiniuje podania o stypendia, na zjazdy, prowadzi działalność szkoleniową, organizuje kursy dokształcające, przygotowuje również opinie na temat nowych preparatów proponowanych jako leki.

Polskie Towarzystwo Neonatologiczne – jest to towarzystwo naukowe zajmujące się rozwojem neonatologii w Polsce. Celem neonatologii jest sprawowanie opieki nad noworodkiem. Celem Towarzystwa jest upowszechnianie wiedzy medycznej ze szczególnym uwzględnieniem neonatologii, współudział w tworzeniu i realizacji programów poprawy opieki organizacyjnej i zdrowotnej nad noworodkiem, podnoszenie poziomu naukowego i kwalifikacji zawodowych lekarzy pediatrów i neonatologów, szerzenie zasad deontologii i etyki zawodowej, reprezentowanie interesów ogółu lekarzy pediatrów i neonatologów, nawiązywanie kontaktów i współpraca międzynarodowa w zakresie neonatologii.

Polskie Towarzystwo Pediatryczne – Polskie Towarzystwo Naukowe założone w 1908r. Początkowo utworzone z inicjatywy dr. Józefa Brudzińskiego jako Sekcja Lekarzy Pediatrów przy Łódzkim Towarzystwie Lekarskim. Druga podobna sekcja powstała w Warszawie przy Warszawskim Towarzystwie Lekarskim w roku 1910 również z inicjatywy doktora Brudzińskiego. Dnia 19.03.1917r został zatwierdzony status Specjalistycznego Towarzystwa pod nazwą Polskie Towarzystwo Pediatryczne. Celem Towarzystwa jest upowszechnianie wiedzy medycznej ze szczególnym uwzględnieniem medycyny wieku rozwojowego, współudział w tworzeniu programów dla możliwie najlepszego zabezpieczania opieki zdrowotnej oraz ochrony interesów dzieci i młodzieży, podnoszenie poziomu naukowego i kwalifikacji lekarzy pediatrów, szerzenie zasad deontologii i etyki zawodowej oraz dbałość o ich przestrzeganie, reprezentowanie interesów ogółu lekarzy pediatrów polskich, nawiązywanie i podtrzymywanie międzynarodowej współpracy w zakresie medycyny wieku rozwojowego.

Profilaktyka szczepionkowa – zapobieganie wielu groźnym chorobom drogą szczepień ochronnych. Szczepienia ochronne stanowią jedną z najskuteczniejszych form zapobiegania chorobom. Są jednym z podstawowych składowych profilaktyki chorób. Profilaktyka szczepionkowa w przypadku szczepień masowych jest korzystna dla całej populacji i zmniejsza koszty opieki zdrowotnej. Osoby odpowiedzialne za szczepienia powinny w umiejętny i rzetelny sposób przekazać swoim pacjentom wyczerpujące informacje na temat ryzyka i korzyści, jakie niosą ze sobą szczepienia lub ich brak. Każdej osobie w wieku podeszłym i chorej przewlekle należy udzielić informacji na temat zalecanej immunizacji.

PSO (kalendarz szczepień) - zbiór zaleceń specjalistów chorób zakaźnych. Jest ustalony przez Główny Inspektorat Sanitarny a zatwierdzany przez Ministra Zdrowia. Publikowany jako Program szczepień Ochronnych, zawiera następujące pozycje: szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku – kalendarz finansowany ze środków publicznych; szczepienia zalecane – nie finansowane ze środków znajdujących się w budżecie Ministra Zdrowia; informacje uzupełniające.

Rtęć w szczepionce – tiomersal to związek o silnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym, metabolizowanym do etylku rtęci. Stosowało się go jako konserwant w niektórych szczepionkach, co zabezpieczało je przed kolonizacją drobnoustrojami (szczególnie bakteriami i grzybami). Dawka tiomersalu stosowanego w szczepionce nie przekraczała ilości dopuszczalnej przez agencje leków. Tiomersal w dawkach stosowanych w szczepionkach nie był niebezpieczny dla organizmu ludzkiego (w tym dla najmłodszych dzieci), co zostało udowodnione w licznych badaniach naukowych. Nie wykazano związku z ekspozycją dziecka na tiomersal zawarty w szczepionkach, a autyzmem ani innymi chorobami neurologicznymi. Etylortęć nie kumuluje się w organizmie, dlatego sumowanie dawki rtęci jaką dziecko otrzymywało w dłuższej perspektywie czasu było bezpodstawne.

Rzecznik Praw Dziecka (RPD) – stoi na straży praw dziecka a w szczególności: prawa do życia i ochrony zdrowia; prawa do wychowania w rodzinie; prawa do godziwych warunków socjalnych; prawa do nauki. Rzecznik podejmuje działania na rzecz zapewnienia dziecku pełnego i harmonijnego rozwoju. Wypełnienie tych zadań wymaga ochrony dziecka przed wszelkimi objawami przemocy, okrucieństwa, wyzysku, a także przed demoralizacją, zaniedbaniem i innymi formami niewłaściwego traktowania. Rzecznik wykonując swoje uprawnienia kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji RP, Konwencji o Prawach Dziecka i ustawie o Rzeczniku Praw Dziecka. Adresatami działań Rzecznika są wszystkie organy władzy publicznej (między innymi Sejm, Prezydent RP, Rada Ministrów, Sądy), samorządy terytorialne, instytucje rządowe i organizacje pozarządowe. Rzecznik powoływany jest uchwałą Sejmu, która podlega zatwierdzeniu przez Senat. Kandydata może zgłosić Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej, Marszałek Senatu Rzeczpospolitej Polskiej, co najmniej 35 posłów lub co najmniej 15 senatorów. Kadencja Rzecznika trwa 5 lat.

Rzecznik Praw Pacjentów (RPP) – jest to centralny organ administracji rządowej właściwy w sprawach ochrony praw pacjentów określanych w ustawie z dnia 06.11.2008r o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Celem Rzecznika Praw Pacjenta jest prewencyjna dbałość o przestrzeganie praw pacjentów oraz reagowanie w każdej sytuacji, w której prawa pacjenta nie są przestrzegane. Do zakresu działania organu należy: prowadzenie postępowań w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, opracowanie i przedkładanie Radzie Ministrów projektów aktów prawnych dotyczących praw pacjenta, występowanie do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę aktów prawnych w zakresie ochrony praw pacjenta, opracowanie i wydawanie publikacji oraz programów edukacyjnych popularyzujących wiedzę o ochronie praw pacjentów, współpraca z organami władzy publicznej w celu zapewnienia pacjentom przestrzegania ich praw, w szczególności z ministrem właściwym do spraw zdrowia.

Sepsa (posocznica) – sepsa po polsku nazywana posocznicą (zakażenie krwi) to zakażenie ogólne całego organizmu, któremu towarzyszą zaburzenia pracy narządów i krzepnięcie krwi. To reakcja zapalna organizmu na infekcję bakteryjną, wirusową, pasożytniczą lub grzybiczną. Jest to reakcja nagła a źle zdiagnozowana może zakończyć się śmiercią. Każda posocznica może mieć różny charakter i inny przebieg. Najczęściej chorują niemowlęta i dzieci, osoby z osłabionym układem odpornościowym a także takie, które niedawno chorowały, leczyły się antybiotykami, przeżywają stres, są osłabione. Sepsa może wystąpić u osób w każdym wieku, zarówno zdrowych jak i cierpiących wcześniej na inne choroby. Pierwszymi objawami sepsy są trudności z oddychaniem, gorączka, pojawiają się dreszcze i poty. Jeśli nie nastąpi właściwa reakcja na te objawy niedługo (w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu godzin) do tych objawów mogą dołączyć się spadek ciśnienia krwi, gwałtowne duszności, zaburzenia krzepnięcia krwi. Najczęstsze powikłania choroby to zaburzenia w układzie krążenia, wyniszczenie organizmu, które może doprowadzić do śmierci.

System immunologiczny – układ narządów umożliwiających działanie mechanizmów odporności. W skład układu odpornościowego wchodzą: narządy limfatyczne, narządy chłonne, komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych, przeciwciała, cytokiny. Umożliwiają one działanie organizmu, mają na celu jego ochronę przed chorobami, poprzez identyfikacją i likwidowanie patogenów i komórek nowotworowych. Mechanizmy te wychwytują różnorakie odmiany czynników chorobotwórczych, od wirusów po robaki pasożytnicze, dlatego muszą rozróżniać zdrowe komórki i tkanki organizmu, w celu jego prawidłowego funkcjonowania. Zaburzenia w systemie odpornościowym mogą wywołać choroby. Niedobór odporności występuje, kiedy system odpornościowy jest mniej aktywny niż normalnie wskutek powracających na nowo i zagrażających życiu infekcji. Niedobór odporności może być wynikiem choroby genetycznej, może być spowodowany środkami farmaceutycznymi, albo zakażeniem spowodowanym retrowirusem HIV.

Szczepienie – jest to padanie pacjentowi sztucznego patogenu w sposób kontrolowany celem uodpornienia organizmu na ten patogen. Szczepienie ochronne to najskuteczniejsza metoda ochrony przed groźnymi chorobami.

Szczepionka – to preparat pochodzenia biologicznego, zawierający antygen, który stymuluje układ odpornościowy organizmu do rozpoznania go jako obcy, niszczenia i utworzenia pamięci poszczepiennej. Dzięki tej pamięci, w przypadku kolejnego kontaktu z antygenem (infekcji) odpowiedź immunologiczna wykształca się szybciej i jest silniej i szybciej wyrażona (odporność wtórna), co ma umożliwić naturalny przebieg choroby, wraz z wykształceniem się typowych dla niej objawów klinicznych. W skład szczepionki może wchodzić żywy, o osłabionej zjadliwości lub zabity drobnoustrój, a także inne fragmenty jego struktury czy metabolity. Szczepionka może być skierowana przeciw jednemu czynnikowi chorobotwórczemu ( szczepionka monowalentna) lub skojarzona przeciwka kilku czynnikom jednocześnie (poliwalentna).

Wakcynologia – jest to dziedzina medycyny zajmująca się szczepieniami ochronnymi zarówno w fazie badań naukowych nad opracowaniem nowych szczepionek, jak i ich późniejszym stosowaniem. Jest nową gałęzią medycyny, która wyodrębniła się z chorób zakaźnych (Polskie Towarzystwo Wakcynologii zostało powołane w 2001r).

Wcześniak - to noworodek urodzony przed 37 tygodniem ciąży licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Poród przed ukończeniem 22 tygodnia ciąży uznawany jest za poronienie, ze względu na skrajną niedojrzałość organizmu dziecka, uniemożliwiającą samodzielne życie poza organizmem matki. Dokonywany jest duży postęp w kwestii opieki nad przedwcześnie urodzonym noworodkiem, ale częstość występowania wcześniactwa nie ulega zmianie. Poród przed 32 tygodniem ciąży określa się jako skrajne wcześniactwo. W Polsce notuje się więcej porodów przedwczesnych, niż w innych krajach Unii Europejskiej.

WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) - organizacja działająca w ramach ONZ zajmująca się ochroną zdrowia. Jej siedzibą jest Genewa. W 1946r ONZ zwołała Międzynarodową Konwencję Zdrowia w Nowym Jorku, gdzie 61 krajów ratyfikowało konwencję WHO. W roku 1948 w liczbie 88 członków ratyfikowano powstanie WHO. Do WHO należą obecnie 194 kraje.

Wodogłowie (hydrocefalia, wodomózgowie) - zwiększenie objętości płynu mózgowo – rdzeniowego w układzie komorowym mózgu. Najczęściej wodogłowie spowodowane jest nieprawidłowym krążeniem płynu mózgowo – rdzeniowego, spowodowanym przez wrodzone wady autonomiczne. Stanowi istotny problem kliniczny w neonatologii i pediatrii, ale może dotyczyć pacjentów w każdym. Wodogłowie jest także bardzo ciężkim powikłaniem po inwazyjnych chorobach bakteryjnych wywołanych przez bakterie otoczkowe np. pneumokoki lub meningokoki.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - to objawy chorobowe wywołane przez wirusy lub bakterie, rzadziej przez pierwotniaki, pasożyty i niektóre leki, obejmujące opony mózgowo – rdzeniowe. Podstawowe objawy to bóle głowy, wymioty, objawy oponowe (sztywność karku, objaw Brodzińskiego). Mogą też występować gorączka, senność, śpiączka, podwójne widzenie, zaburzenia mowy, porażenie mięśni, padaczka. Zapalenie bakteryjne częściej dotyka dzieci niż dorosłych, szerzy się drogą kropelkową. Objawy to ból gardła, gorączka, sztywność karku i wymioty. W ciągu jednego dnia od początku choroby może rozwinąć się ciężki stan, prowadzący do śpiączki i śmierci.

Zapalenie płuc – to stan zapalny płuc atakujący pęcherzyki płucne. Przyczyną choroby są zwykle infekcje bakteryjne lub wirusowe albo w rzadszych przypadkach, zakażenie innymi drobnoustrojami, reakcje na leki i inne czynniki, np. choroby autoimmunologiczne. Wśród typowych objawów choroby znajdują się kaszel, ból klatki piersiowej, gorączka oraz trudności z oddychaniem. Leczenie zależy od przyczyn samej choroby, przy podejrzeniu zapalenia bakteryjnego używa się antybiotyków. Wciąż jednak zapalenie płuc stanowi jedną z głównych przyczyn zgonów krajach rozwijających się a także wśród starszych i przewlekle chorych osób i małych dzieci.

Zapalenie ucha – ogólne określenie na różne stany zapalne ucha. W zależności od zajętej części autonomicznej ucha wyróżnia się: zapalenie ucha zewnętrznego, zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha wewnętrznego (zapalenie błędnika). Objawy to ból ucha     nasilający się przy ruchach żuchwy oraz przy nacisku ucha, wycieki surowiczej lub ropnej wydzieliny, świąd ucha, czasami niedosłuch. Leczenie powinno być prowadzone przez lekarza otolaryngologa i sprowadza się do stosowania antybiotyków lub leków przeciwgrzybicznych w postaci maści lub zawiesiny, a w przypadkach ciężkich stosowanie leków doustnie.

Zapalenie zatok - to stan zapalny zatok. Podział ze względu na umiejscowienie: zapalenie zatok czołowych, zapalenia zatok szczękowych, zapalenie zatok sitowych, zapalenie zatoki klinowej. Zapalenie zatok przebiega jako infekcja błony śluzowej światła którejś z zatok (najczęściej szczękowej) i zwykle towarzyszą jej objawy zapalenia błony śluzowej nosa (w przypadkach ostrych) oraz ból o zmiennej lokalizacji. Leczy się je antybiotykami, płukaniem lub drenażem zatok, czasami stosuje się kortykosteroidy donosowo w przypadkach infekcji alergicznych a czasami stosuje się leczenie chirurgiczne.